Trochę historii
Niewiele osób wie jak bogatą i interesującą historię ma budynek MPS

W dniu 6 lutego 1931 roku dokonano otwarcia obiektu Ubezpieczalni Społecznej, obecnie Miejskiej Przychodni Specjalistycznej w Toruniu przy ulicy Uniwersyteckiej 17. Projektantem budynku był inżynier architekt – Kazimierz Józef Ulatowski.

  

Dawny budynek Ubezpieczalni.

 
W tym czasie Naczelnikiem Wojewódzkiego Urzędu Zdrowia, Przewodniczącym Rady Miejskiej i zarazem lekarzem naczelnym Kasy Chorych był doktor Zdzisław Dandelski, który zasłynął jako działacz samorządowy, pracujący na rzecz rozwoju opieki zdrowotnej województwa toruńskiego. Ze szczególną zapobiegliwością rozbudowywał bazę diagnostyczną, opartą o nowoczesną diagnostykę laboratoryjną oraz aparaturę medyczną.
Z jego inicjatywy Toruńska Kasa Chorych zleciła wykonanie projektu oraz kierownictwo budowy gmachu Ubezpieczalni Społecznej, architektowi Ulatowskiemu.

"Dziennik Pomorski" z dnia 7 lutego 1931 roku donosił, że dzień wcześniej dokonano poświęcenia obiektu Ubezpieczalni Społecznej w Toruniu.

"Po obiekcie oprowadzał gości dr med. Zdzisław Dandelski w towarzystwie doktora Tadeusza Michejdy, działacza ubezpieczalnianego oraz Maksymiliana Gordona, ówczesnego dyrektora Ubezpieczalni Społecznej w Toruniu. Gmach został wybudowany kosztem jednego miliona złotych. Budynek mieści w sobie zakłady lecznicze, ambulatoryjne oraz biura administracji.

Na parterze znajduje się zakład wodoleczniczy, urządzony wedle najnowszych wymogów techniki medycznej, w prawym skrzydle zakład elektroleczniczy. Na pierwszym piętrze gabinety lekarzy, dyrekcji oraz biura administracji. W lewym skrzydle ambulatorium dla dzieci i poradnia dla matek".

 

Witraż w korytarzu głównym w starym budynku.

 
Nawiązując do "najnowszych wymogów techniki medycznej", należy zaznaczyć, iż za "rządów" dr Dandelskiego, Toruń był jednym z miast w Polsce o najwyżej rozbudowanej bazie diagnostycznej, opartej o nowoczesną diagnostykę laboratoryjną oraz aparaturę medyczną. Znaczne zyski przynosiły zakłady elektroterapii, natomiast szpitale toruńskie były bazą szkoleniową dla młodych medyków województw pomorskiego i poznańskiego.

Ubezpieczalnia Społeczna pełniła wiodącą rolę w zakresie opieki medycznej do wybuchu II wojny światowej. W październiku 1939 roku, władza na obszarze ziem wcielonych do Rzeszy została przekazana przez dowództwo wojskowe (Wehrmacht) w ręce administracji cywilnej. Kierownictwo Urzędu Zdrowia oraz stanowiska służby zdrowia zostały obsadzone przez Niemców. Większość dotychczasowych pracowników Ubezpieczalni Społecznej podzieliła los wielu tysięcy Polaków – walczyli na frontach, brali czynny udział  w konspiracji, byli więźniami obozów jenieckich i koncentracyjnych. Jednak pod rządami okupanta ubezpieczalnia nie przerwała swojej działalności. Chorzy nadal byli przyjmowani.

W 1944 roku do Ubezpieczalni Społecznej został przeniesiony Państwowy Zakład Higieny, mieszczący się wcześniej przy ulicy Słowackiego. Zakład funkcjonował do momentu wkroczenia Armii Czerwonej do Torunia, pod nazwą Deutsches Medizinal Untersuchungs Amt. Niemiecka służba zdrowia wraz ze sprzętem medycznym opuściła Toruń w styczniu1945 roku. Od tego momentu stanowiska lekarskie ponownie były przejmowane przez lekarzy toruńskich.

Po wojnie Ubezpieczalnia Społeczna funkcjonowała jako Miejska Przychodnia Obwodowa, włączona następnie w strukturę Zespołu Opieki Zdrowotnej im. Kopernika.

 

Wejście główne do starego budynku z historyczną supraportą.

 
Od marca 1994 roku znajdowała się w strukturze jednostki pod nazwą Szpital Miejski z Przychodnią Specjalistyczną.

W 1996 roku do istniejącego budynku dobudowano nowy z przeznaczeniem na kolejne poradnie.

Od stycznia 1998 roku Miejska Przychodnia Specjalistyczna działa jako publiczny zakład opieki zdrowotnej, dla którego organem założycielskim jest Gmina Miasta Toruń.

Z dniem 1 stycznia 1999 roku, uchwałą Rady Miasta Torunia zostaje przekształcona
w samodzielny publiczny ZOZ.

Architektura budynku

W latach 20-ych XX wieku, znany samorządowiec toruński, stawiający na rozwój opieki medycznej w ówczesnym województwie pomorskim,
dr Zdzisław Dandelski, poprosił swojego przyjaciela architekta – Kazimierza Józefa Ulatowskiego o zaprojektowanie i budowę ważnego obiektu użyteczności publicznej – budynku, w którym społeczeństwo wszystkich warstw społecznych, również ci najubożsi, znajdą pomoc medyczną.

Budynek został zaprojektowany i pobudowany w stylu klasycystycznym, przeżywającym renesans w czasie, kiedy powstawał. Styl ten był preferowany przez architektów – urbanistów, dla których stanowił wyzwanie, łącząc funkcjonalność z przepychem starożytnych budowli greckich i rzymskich. Powstawały wówczas budynki użyteczności publicznej o charakterze reprezentacyjnym. Budynki były wznoszone na zwartym planie koła lub prostokąta, były funkcjonalne, przestronne, a w połączeniu z dużymi oknami dawały poczucie komfortu i wygody. Charakterystycznym dla klasycyzmu jest brak przesadnego zdobnictwa.

Budynek przy ul. Uniwersyteckiej 17 w pełni spełnia te wymogi. Zastosowanie kolumnad
i kolumnowych portyków, zwieńczonych tympanonem udekorowanym płaskorzeźbą (główne wejście), daje poczucie harmonii i efekt zrównoważenia.

 

Płaskorzeźba dekorująca tympanon nad wejściem głównym.

 
SUPRAPORTA – "spragnionych napoił" – płaskorzeźba dekorująca tympanon, została wykonana przez zaprzyjaźnionego z Ulatowskim rzeźbiarza – Ignacego Zelka.

Reprezentacyjny charakter budynku, osoba inżyniera Ulatowskiego - należącego do czołówki architektów toruńskich - oraz lokalizacja w strefie fortyfikacji nowożytnych powodują, że budynek ten podlega ochronie konserwatorskiej.

Pomimo wieku i "lekkiego odmłodzenia" (w 1996 roku dobudowano nowy budynek), dawna Ubezpieczalnia Społeczna jako Miejska Przychodnia Specjalistyczna, z powodzeniem podejmuje wyzwania, jakie stawiają przed nią rozwój nauk medycznych oraz przemiany społeczno-gospodarcze w kraju.

 

Bibliografia:

  • Łysiak Marian – "Szkice biograficzne wojennego pokolenia lekarzy toruńskich 1939-1945"
    Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2001
  • Pismo Kujawsko-Pomorskiej Izby Lekarskiej – Meritum 1/2002
  • Wikipedia, wolna encyklopedia

 

 
 
Podjazd   Witraż   Fontanna
 
 
Witraż   Witraż
 
powrót do poprzedniej strony